Asperges behoren tot de lelie - achtigen. Ze groeien aan een meerjarige plant
met een wortelstuk waaraan wortels en knoppen zitten. In het voorjaar lopen de
knoppen uit om stengels te vormen: asperges. Het zijn deze stengels die in een
aspergebed groeien.
De asperge teelt is een dure teelt. Asperges worden geteeld op 'bedden' en het gewas voelt zich het beste thuis op de hogere zandgronden met een hoog gehalte aan kalk. Bovendien moeten ze worden geteeld op 'maagdelijke' grond, dat wil zeggen op grond waar nog nooit eerder asperges zijn geteeld.
Aspergezaad geeft pas na vier jaar een halve oogst en t/m het twaalfde jaar volop asperges gedurende de periode van 1 mei tot 24 juni.
Op 24juni (Sintjan) moet er gestopt worden met oogsten. De asperge plant heeft dan rust nodig voor het vormen van reservevoedsel in de wortels om het volgende jaar weer jonge scheuten te produceren.
Na 12 jaar voelt de asperge zich niet meer thuis op de nog steeds vruchtbare grond. De aspergemoeheid treedt dan op voor een periode van 30 jaar en een ander stuk grond moet worden gevonden voor een nieuwe teelt.
's Morgens vroeg, voordat de zon te veel warmte geeft, worden de aspergebedden
nagelopen. Ieder barstje in de grond is een teken van een jonge stengel die naar
buiten wil komen. Met twee vingers wordt er een gat gegraven en met duim en wijsvinger
wordt het aspergekop je vastgehouden, terwijl met de andere hand meteen mes voorzichtig
de stengel van de moederplant wordt losgesneden. Daarna wordt het gat weer mooi
glad gestreken zodat de volgende dagen weer nieuwe barstjes zichtbaar kunnen worden.
De aspergekop mag niet door de zon worden beschenen, omdat dan binnen een uur een blauwgroene verkleuring optreedt, terwijl we een roomwitte stengel wensen. De verkleuring doet echter niets af aan de smaak en de kwaliteit.
Bewaar asperges in de koelkast, in een vochtige doek
gewikkeld. Vers gestoken
asperges kun wel 2 weken bewaren
op deze manier.
Maar het is niet aan te bevelen.
De asperges kunnen ook in de diepvries bewaard worden:
Men schilt de asperges en doet deze bakje en sluit dit goed af en vriest ze zo snel mogelijk in.
De schillen worden apart ingevroren, hiervan worde de asperge bouillon gemaakt.
De asperges worden zo vanuit de vriezer gekookt en worden niet ontdooit voor het koken.
Men kan de asperges ook laten schillen bij de asperge boer en dan laten vacumeren, dan treed er niet zo snel vriesdroog op als men ze voor langere tijd wil bewaren in de vriezer.
De asperges kunnen bij minimaal -18 graden Celsius wel 6 tot 9 maanden bewaard worden.
schoonmaken
Leg de asperges op een keuken plank en schil ze vanaf zo'n
2 à 3 cm centimeter onder de kop.
Snijd ½ a 1 cm vanaf de onderzijde af.
Van de schillen en kontjes wordt een asperge bouillon gemaakt
en hierin worden de asperges afgekookt.
Bij het voorjaarsmenu passen witte wijnen uit de Elzas
bijzonder goed.
Schenk bij de asperges met vis bijvoorbeeld
een koele Edelzwicker of de wat duurdere
Riesling. Bij een asperges met kaas zal een glas Gewürz - traminer goed
smaken.
Wat is het verschil tussen groen en witte asperges?
Witte asperges zijn wit, omdat
ze in opgehoogde aspergebedden onder de grond groeien,
terwijl groene asperges in het licht boven de
grond groen worden.
Groene asperges hebben een
pittige smaak ; witte en licht verkleurde asperges smaken zachter dan groene het voordeel
van groene asperges is dat niet geschild hoeven te worden en
wat eerder gaar zijn ( 15 minuten in plaats van 20 a 30
minuten).
Asperges zijn een van de oudste groenten die er bestaan. Al in het stenen tijdperk werden er wilde asperges gegeten en al in het oude Egypte werden aspergeplanten verbouwd. Dat bewijzen 5000 jaar oude graffresco's waarop bundeltjes asperges te zien zijn.
Het woord 'asperge' is van oorsprong Grieks en was aanvankelijk een aanduiding voor zachte groentescheuten.
De aspergeachtige loten van diverse planten waren al bij de Grieken, net als tegenwoordig de asperges, een geliefde lentelekkernij.
Oorsprong: De steppen van Voor - Azië Van daar heeft de plant zich verspreid naar het Middellandse Zeegebied.
Asperge stond in de oudheid vooral bekend om zijn geneeskrachtige werking. Tal
van kwalen werden bezworen zoals waterzucht, hartklachten, bijensteek en kiespijn.
Van de Grieken is bekend dat zij asperge als groenten gebruikten al was dat maar bijzaak want de Grieken kenden asperge vooral als een geneeskrachtig kruid.
Bij de Romeinen spanden vooral de boeren rond Ravenna zich in om dikke aspergestengels te telen,
zoals Plinius bericht in zijn Natura / is historia. In Apicius' Re quoquinaria is dan ook een passend recept te vinden dat nauwelijks afwijkt van de moderne bereidingswijze: 'Was asperges, droog ze goed af, leg ze weer in heet water en kook ze.'
De Romeinen brachten de teelt van asperge al eerder in cultuur: Zij waren het die de asperge ontdekten als groente. In het midden
van de I6e eeuw vindt men asperge in west Europa vooral via de kloostertuinen (o.a.Frankrijk).
In Noord - Europa werd de asperge pas in de 16e eeuw populair toen men erin slaagde om winterharde
asperges te kweken. Belangrijke aspergecentra in Nederland en België zijn Venlo, Bergen op Zoom en Mechelen.
Asperges zijn uniek. Naar deze slankmakers uit de familie van de lelieachtigen (net als uien, bieslook en knoflook) wordt, net als bij de oude Romeinen, ook tegenwoordig nog in de lente smachtend uitgekeken.
De teelt van asperge in Nederland kwam pas vanaf de 19e eeuw op gang.
Aanvankelijk in de kuststreek, maar na de Tweede Wereldoorlog werd Noord - Limburg het aspergecentrum van Nederland. Het voIlegrondsseizoen loopt van eind april (Koninginnedag) tot en met 24 juni (Sint Jan).
Asperge wordt gedurende deze periode 's morgens vroeg, bij krieken van de dag geoogst. Als het erg warm is wordt 2 maal per dag gestoken om zo verkleuring van de aspergestengels tegen tegaan
In Nederland wordt rond 2150 ha. asperge gekweekt waarvan 2/3 in de provincie Limburg.
Kas - asperge speelt binnen het aspergewereldje een bescheiden rol. Er wordt ongeveer
15 ha asperge gekweekt onder glas en is dat ½ % van het totale areaal asperge
volle grond (buiten).
In een kas worden deze seizoenen als het ware verlegd. Er zijn asperge teIers die eind oktober, begin november de aspergebedden in hun kas beginnen te verwarmen, om de consument met Kerstmis al
van asperge te kunnen laten genieten.
Vanaf het moment dat men aspergebedden opwarmt tot het moment van oogsten ligt een periode van 4 weken.
De aspergebedden worden verwarmd tot 18 à 19 graden Celsius. Bij handhaving van deze temperatuur levert dit een constante te oogst op en mede daardoor kan men 8 à I 0 weken oogsten.
De productie onder glas bedraagt 1 à 2 kg per vierkante meter.
Als de teler de opwarming van aspergebedden in gang heeft gezet, dan kan hij dit proces niet meer omkeren. Dit zou funest zijn voor de aspergeplant die sterk reageert op temperaturen. De teler zal zich dan ook moeten houden aan de 4 stadia van het jaar.
Omdat de aspergeteelt onder glas kostbaar is, is het ook verklaarbaar dat een kilo kas -asperge beduidend meer moet opbrengen dan de asperge van de volle grond.
Kas - asperge vindt men dan ook veel in restaurants waar het eten van de 'Koningin der groenten' als een waar genot en een zeer exclusief culinair feest mag worden beschouwd.
De meest gebruikte aspergerassen op moment zijn Backlim, Gijnlim, Horlim, Thielim
en Grolim, deze zijn het meest tot stand gekomen door veredeling van de ouderlijnen
en de basis voor nieuwere rassen.
Nieuwe proefrassen worden minimaal twee keer beproefd, waarbij een grondige selectie plaatsvindt op basis van diverse kwaliteitskenmerken zoals kopdichtheid, dikte en ziekte.
De bessen hebben circa weken nodig om volledig te rijpen,
waarna deze met de hand worden geoogst. De bessen worden geplet, waarna het zaad (circa 4 zaadjes per bes) worden uitgefilterd.
Het zaad wordt gedroogd, ontdaan van vuil en afgeteld, waarna ze verpakt wordt en z`n weg vind naar de
kweker of teler.
Het totale traject van veredeling en zaadproductie voor
introductie van een nieuw ras duurt al snel 10 tot 15 jaar.
Dit heeft te
maken met het feit dat asperges een meerjarig
gewas is, daardoor de onderzoeken erg lang duren.
Een asperge plant heeft een levensduur tussen de 12 en 15 jaar dat licht aan het
productie die de plant kan opbrengen. Een asperge plant wordt gekweekt van een
zaadje dat b.v. bij de kweker wordt opgekweekt, als het na enkele maanden tot
een aspergeplant is gekomen worden de planten op de plaats gepoot waar ze de aankomende
jaren zullen staan.
Het eerste jaar gebeurt er helemaal niets met de plant hij wordt gewoon met rust gelaten. Het tweede jaar wordt er maar zeer kort asperges van gestoken maar 2 a 3 weken, daarna word de plant opnieuw met rust gelaten voor de rest van het jaar.
Het derde jaar wordt van de plant ongeveer een maand asperges gestoken en daarna wordt de plant weer met rust gelaten. Daarna dus het vierde en de rest van de jaren is de plant volop in productie.
Als de plant na 12 a 15 jaar niet meer productief genoeg is word hij gerooid en de aankomende 30 jaar mogen op dat stuk grond geen asperge planten meer gepoot worden, De grond is dan volledig uitgeput.